Tekst: Eva Breukink
Fotografie: Studiorootz | Berber van Beek
Van kippen heeft hij dan nog geen verstand, maar als Ron Meekel (1971) erachter komt dat er op Curaçao geen scharreleieren te vinden zijn, ziet hij direct het gat in de markt. Meekel is ondernemer. Dat talent krijgt hij mee van zijn ouders. En twee rechterhanden. Wat hij bedenkt, kan hij ook zelf maken. Zo rolt Meekel van de ene ‘klus’ in de andere.
Hij is tegen de dertig als hij op Curaçao aankomt met de boot die hij in Nederland heeft omgetoverd tot een ‘live-aboard’-schip. Het idee is toeristen aan boord te nemen en op verschillende plekken rond Curaçao aan te meren. Maar eerst moet het schip de oceaan over. Stormen, afhakende compagnons, schulden. Uiteindelijk stapt Meekel in 2007 met niet veel meer dan honderd gulden aan kleingeld van boord.
Als iemand vraagt of hij een ‘palapa’ kan bouwen, heeft hij geen idee wat dat is en gaat naar het strand om de constructie van houten palen met een dak van palmbladeren te bekijken. Na die eerste opdracht volgt direct een tweede en zo ontstaat Palcon (Palapa’s and Construction). Het blijft niet bij palapa’s, er is vraag naar meer houtwerk. Aan de Caracasbaaiweg begint Meekel met een meubelmakerij.
Ik zag direct een markt voor scharreleieren.
Daar, in die loods, geeft hij ook timmercursussen aan vrouwen. Totdat het ondernemersbloed in hem weer begint te borrelen. Particulieren vragen veel tijd, wikken en wegen, om dan toch af te haken. Dus gooit hij het over een andere boeg met de productie van seriemeubels voor horecabedrijven. Strandbedden, kuipstoelen, tafels, het loopt goed. Maar ja, dan raakt Meekel in de supermarkt aan de praat met de eigenaar over de eierconsumptie op het eiland. Of hij wel weet hoeveel eieren er op een dag doorheen gaan? Het zaadje voor scharreleierenboerderij Happy Chicken is dan eigenlijk al gelegd.
“Nee, ik had niets met kippen, maar ik zag de potentie. Een kippenboerderij, het is geen rocket-science. Veel lezen en opzoeken, dat wel. Ik kwam erachter dat het verboden is om eieren te importeren op Curaçao. Op het eiland zijn er twee grote eierproducenten van oude Portugese families. Die houden hun kippen in kooien. Zo is het idee van de scharreleieren ontstaan. Steeds meer mensen kiezen bewust voor goed voedsel, voor ecologisch of biologisch. Ik ben heel voorzichtig begonnen met honderd kuikens. Toen het een beetje begon te lopen en ik wat cijfers kon laten zien, ben ik met een plan naar de bank gestapt. Daar zagen ze ook dat er een markt in zat en sprongen er gelijk in door mij financiering te geven.“
Mijn kippen lopen vrij rond. Hier ben ik happy.
“Uiteindelijk heb ik dit terrein, 20.000 vierkante meter, zelf gevonden. Die man die het huurde van Domeinbeheer was nog de enige erfgenaam. Het land is op mijn naam overgeschreven. Ik heb toen direct uitgebreid met 2.000 kuikens. Van de twee hectare is 8.000 vierkante meter in gebruik voor de boerderij. Op een stukje van de grond wil ik een huis bouwen, maar dan moet het eerst omgezet worden in erfpacht. Anders kan ik geen geld lenen. Maar dat duurt nu al jaren. Op Curaçao wachten heel veel mensen op een stuk land. Het is allemaal zo oneerlijk. Ik kan daar slecht tegen. Dan vecht ik juist door.”
Dit terrein heb ik zelf gevonden.
“In het begin werd ik tegengewerkt door de overheid, omdat ik een hogere prijs hanteerde. Ik moest wel, een boerderij met scharreleieren is veel arbeidsintensiever dan met kooi-eieren. Die kippen die drie rijen dik boven elkaar in een kooitje zitten, leggen schone eieren. Dat soort bedrijven drukt twee keer per dag op een knopje: een keer om het voer naar de kooien te brengen en een keer om de eieren naar buiten te halen. Mijn kippen lopen vrij rond. Ik heb veel meer kosten aan voeren, rapen en schoonmaken. Het ministerie dreigde mijn eieren uit de schappen te halen, zelfs nadat de minister de vergunning had geregeld. Dat heeft me heel veel geld gekost. Die eerste periode was heel erg moeilijk.”
Een kip legt zo’n 280 eieren per jaar.
“Ja, dit is wel iets anders dan een boot voor toeristen, maar dit is leuk. Van huis uit ben ik geen kippenboer, dus ik moest het wiel zelf opnieuw uitvinden. Helemaal in het begin bijvoorbeeld had ik geen vaccinatie tegen pokken gegeven. Je ziet het meteen aan het hoofd van het beest, als een kip ziek is. Of er waren een paar kippen die er niet goed uitzagen. Ze waren een beetje lusteloos. Twee dierenartsen van de Veterinaire Dienst hebben ter plekke een hele kip ontleed. Daar was ik wel van onder de indruk. We hebben wat extra vitamines bijgevoerd en toen ging het wel weer. Ik begrijp steeds beter hoe het werkt, wat de kippen nodig hebben. Ik vind het wel prima zo. Ik ben hier happy. Hier woon ik vrij en heb alle ruimte.”
De kuikens komen uit Nederland. Dezelfde dag dat ze geboren worden, gaan ze in kratten het vliegtuig in en vetrekken, voorzien van een gezondheidscertificaat, naar Curaçao. Na aankomst bij Happy Chicken krijgen de kuikentjes, meestal 2.000, met z’n allen een schoon bedje in een van de kleinere hokken. Ze hebben nog bijna geen veren en moeten elkaar na zonsondergang lekker warm houden. Meekel is dan al een maand extra vaak op rattenjacht. Hij schiet ze dood en zet gif en vallen. Een rat pakt ’s nachts zo twee, drie kuikens. Daar moet je er geen honderden van hebben. Meekel houdt zijn kroost goed in de gaten. Het kan zomaar gebeuren dat er eentje in een waterbakje valt en te veel afkoelt.
Kuikentjes moeten droog blijven, en goed eten en drinken. Soms lukt het niet via de drinknippels van het systeem, daarom staan er altijd wat bakjes met water in de ren. Als de kuikentjes wat groter en steviger zijn, worden ze overgeplaatst naar een grotere ruimte. Maar pas na vijf maanden zijn ze klaar om eieren te leggen. Een kippenboer loopt in deze eerste maanden een groot risico. Het opfokken van de kuikentjes is een enorme investering. Voor 5.000 kuikens ben je na vijf maanden alleen aan voer al 80.000 gulden kwijt.
Elke vijf maanden 2.000 nieuwe kuikentjes.
Daar, op die afgelegen plek ergens in het oostelijk deel van Curaçao, scharrelen zo’n zesduizend kippen rond in de door Meekel zelfgemaakte rennen. Het schaduwgaas is op enkele plekken open gemaakt om wat meer licht naar binnen te laten. Hier en daar liggen kippen te baden; het zand is hun badwater. Anderen nemen een teugje water door aan een drinknippel van het systeem te sabbelen en weer een ander eet wat voer uit de rand van een plastic bak. De brokjes worden automatisch weer aangevuld. Zo scharrelen de vrouwtjes daar rond. Hoeveel vierkante meter elke kip precies heeft, weet Meekel niet. Maar in ieder geval veel meer dan de wettelijke norm van negen kippen per vierkante meter. Want dat is gewoonweg te weinig. Hanen zijn niet welkom. Een bevrucht ei moet uitgebroed en in die periode legt een hen geen eieren.
In de rennen van Happy Chicken lopen kippen van het ras Brown Nick. Dit is het neusje van de zalm onder de legkippen. Anders dan een vleeskip die soms na vijf weken al rijp is voor de slacht, gaat een legkip anderhalf jaar mee. Dan komt het moment dat het niet meer uit kan, dat de kosten aan arbeid en voer niet opwegen tegen de inkomsten van de eierverkoop. De ‘oudjes’ worden opgehaald of weggegeven. De ren komt vrij en wordt grondig gereinigd voor weer een nieuwe lichting jonge kippen van vijf maanden.
De flinke laag mest die zich in enkele maanden heeft gevormd wordt van de bodem afgeschraapt. Het hok is dan klaar voor de jongste groep legkippen van de boerderij. Die worden eerst nog gevaccineerd. Vier hulpjes uit de buurt helpen om elke kip een spuitje te geven, in een metalen kooi te zetten en naar de ren te rijden. En zo gaat dat het hele jaar door. Elke vijf maanden komt er een zending eendagskuikens binnen en steeds weer moet de oude garde plaats maken voor jonge productieve kippen.
Het droogvoer komt uit Nederland. Happy Chicken krijgt elke maand een container binnen met ongeveer 23.000 kilo kippenvoer. Daar zit alles in wat de kippen nodig hebben. Meekel heeft naar alternatieven gekeken om het voer dichter bij huis in te kopen en geïnformeerd in Colombia en Suriname. Maar de leveranciers daar waren duurder. Dus volgt hij de keuze die anderen jaren geleden al hebben gemaakt. Het Nederlandse voer is niet alleen goedkoper, maar ook nog eens ontzettend goed. Nederland is wat Meekel betreft ‘wereldkampioen veeteelt’ met de beste koeien, varkens en kippen. Dat heeft te maken met de goede samenwerking tussen de agrarische sector en de Landbouwuniversiteit in Wageningen.
Nederland is wereldkampioen veeteelt.
Hij geeft wel groente en fruit, maar veel minder dan toen er nog varkens rondliepen op het terrein. Zijn kippen kregen daardoor een tekort aan kalk. De eieren kunnen dan in de buik van de kip knappen met het risico van bloedingen. Of de schil is te zacht, waardoor er veel eieren kapot gaan. De hele populatie krijgt daarnaast een keer per maand extra multivitaminen met het drinkwater. Dat water wordt uit putten op het land naar boven gepompt en opgeslagen in bassins. Via een buizensysteem stroomt dagelijks ongeveer 1.500 liter water naar de rennen.
Met goed voer, voldoende water en wat extra vitamines blijven de kippen fit. Een virus als dat van de vogelgriep, waardoor boerderijen in Nederland geruimd moeten worden, komt op Curaçao niet voor. Maar de kippen op het eiland worden wel drie keer gevaccineerd tegen andere ziektes, zoals de pokken. Meekel is wel voorzichtig en laat niet zomaar iedereen op zijn land.
Een ei van Happy Chicken is vooral vers. Het moet binnen een week nadat het is geraapt in de schappen van de supermarkt liggen. Dat is de strenge eis die Meekel zichzelf heeft opgelegd. Een medewerker raapt per dag gemiddeld 2.000 eieren. Die hebben de kippen gelegd in de speciale legkasten in de rennen. Dat is wat anders dan de legbatterijen waar het ei op een gaas wordt opgevangen en weg rolt. Een ei uit een legkast is vies met zand en poep. De eieren van Happy Chicken worden daarom in een speciale ruimte gewassen en gedroogd, voordat ze het doosje in gaan.
Van opsparen om aan de grote vraag in piekperiodes te kunnen voldoen, is geen sprake. Zo’n oud ei is in de pan direct te herkennen: het eiwit vloeit uit. Bij een vers eitje dat ligt te spetteren liggen het eiwit en eierdooier als een klompje dicht tegen elkaar aan. Vanwege die ‘altijd vers garantie’ levert Happy Chicken aan toeristenresorts Chogogo en Morena en restaurant Kome.
