Ferdinand Bouwman

 

Ferdinand Bouwman e kunukero hightech 

Zonidu di awa ku ta herebé, èrko ku ta ronka, aparato pa midi ku ta pip, lus blou i kòrá. Ferdinand Bouwman (nasé na aña 1969) su kònteiner ku e ta usa pa kultivá su bèrduranan parse un laboratorio futurístiko. E espasio ta masha bon isolá. Eiden ta limpi limpi. Tur kos ta bou’i kontròl; for di e momentu ku e simia drenta e ‘plùg’, te na e momentu ku kosechá e kròpsla for di e rèki. Bonbiní den mundu di hightech vertical farming!

Esaki ta loke realmente ta yama kosecha di bèrdura state-of-the-art. E matanan di salada ta krese den kuater rèki riba otro den awa i sin tera. Den e kunuku di kònteiner tin dos tanki di awa ku ta konektá pa medio di kuater pipa ku un pòmp i un sènsòr. E sènsòrnan akí ta tene den bista si e kalidat di e awa ta optimal. Nan ta midi e temperatura, kantidat di nutriente i grado di ásido (pH).

Si un midishon ta desviá un tiki, e sistema ta intervení mésora. Konstantemente esaki ta sosodé. Un pòmp ta sende òf paga. E temperatura ta subi òf baha. Ta adaptá e humedat di aire òf dioksina di karbon. Anto kunukero Ferdinand por kontrolá tur kos pa medio di su telefòn tambe. Djaleu e ta regla kon largu e lampinan mester keda sendé, pero tambe ki ora, anto kuantu awa e matanan mester haña.

Reto nobo

Teksto: Eva Breukink
Fotografia: Studiorootz | Berber van Beek

Na aña 1993 Ferdinand Bouwman a kuminsá traha komo fisioterapeuta na Stichting voor Gehandicapten en Revalidatiezorg (SGR-Groep). Aya el a spesialisá den tratamentu di hende ku leshon na tutu di lomba, amputashon òf Cerebro Vasculair Accident (cva). Un trabou fantástiko. E satisfakshon ei ta indeskribibel.

Kasi trinta aña despues el a yega te na e puesto di mènedjer. El a sinti ku e momentu pa un reto nobo a yega. Anto mésora e sa kiko e ke: e ke bai pafó i planta bèrdura! Na 2021 Ferdinand ta distansiá su mes di un trabou na kantor i skohe un aventura nobo. E no ta hasi esei asínasina, pero e ta konvensí ku bo por produsí komestibel di bon kalidat na Kòrsou. E ta hasié pa e isla.

Awor òf nunka

“Na 1997 m’a bira malu, m’a haña kanser. Fo’i e tempu ei mi tin mas bista pa naturalesa. Promé ku esei mi tabata bezeg ku ‘eksistí’. Bo ta konformá bo mes ku tur kos i bo no ta pensa riba e origen di loke bo ta kome. Tambe despues ku m’a kura, e kos a keda den mi kabes. Na e momentu ei nèt mi a pasa 50 aña, anto m’a pensa: si mi ke hasi algu otro, ta esaki t’e momentu pa mi hasié.”

“Semper mi tabata haña kòmpiuter interesante. Teknologia, software, nètwèrk. E konosementu ei a yuda mi ku e forma di kultivo akí. Ainda mi ta siñando. Mi ta purba pa haña solushon. Mi ta lanta i bai drumi kuné. Nos ta spera ku, danki na nos produktonan, den futuro tin mester di muchu ménos importashon. Mas tantu nos ta kultivá salada i yerba, ya komo ainda tin asina hopi ta bini di Merka i Hulanda. Na aña 2020 Kòrsou a importá no ménos ku mil tonelada! Salada ta krese lihé anto konstantemente ta pidi p’e.”

Martha Koosje

“Mi mayornan ta di Kòrsou. Mi mes a lanta na Hulanda, pero nos tabata bin Kòrsou hopi ku fakansi. Gran parti di Martha Koosje ta di nos famia. Anto na kuminsamentu di añanan 90 ami ku mi ruman hòmber a haña pèrmit pa nos konstruí riba un tereno. Ei kada un di nos ta biba den nos propio kas.”

“Mi ruman Dirk ta e inventor den nos famia. Den su tempu liber, pasó e tin un trabou, e ta inventá yen kos hèndi. Un ehèmpel ta un roi den kua nos por pone i laba e rèkinan. Nos tata tabata e motor tras dje proyekto i e invershonista ta nos propio kompania HYBiZZ. Nos tata a fayesé na desèmber aña pasá, pues lástimamente e no tabatei ora nos a kuminsá realmente. Mi mama tin 85 aña i e ta yuda ku planta i kosechá.”

Indoor hydroponics

“Aki e tera no ta apto pa agrikultura. E kapa superior ta konsistí di klèi ku baranka grandi di kalki. Tambe t’asina ku e tereno ta muchu chikí pa un produkshon rèndabel. Ta p’esei m’a kuminsá ku un instalashon chikí di Aquaponics. Ku e sistema akí e bèrduranan ta krese den awa i sin tera.”

M’a pensa si mi ke hasi algu otro, mi mester hasié awor.

Ferdinand Bouwman -

“Bo por hasi uso di piská den un dam pa enrikesé e awa ku nutriente. Airu liber ta fuente pa problema. Ta hasi muchu kalor, ta muchu húmedo òf hustamente muchu seku. Tin yen bestia ku stima salada. Tur e partinan lòs ei ta kompliká kos. Pues m’a pensa: nos mester tin tur kos bou di kòntròl, anto esaki por únikamente si bo ta paden. Den e containerfarm akí tambe tin mata ta krese den awa, pero sin piská.”

“Ta hydroponics pero paden. E sistema ta regla e dunamentu di nutriente. Esaki tin hopi bentaha. Bo mester kontrolá mas tantu, pero bo ta spar awa i espasio. Den 100 meter kúbiko ta krese loke lo krese riba dos hèktar di tereno pafó. Kultivo kontinuo ta sòru ku mundialmente tera ta agotá. Nos ta kultivá sin tera i nos no ta usa pestisida.”

24/7 den e kònteiner

Den e kònteiner e sirkunstanshanan ta ideal, pero tambe komparabel ku den naturalesa. Sukú i fresku, anto kaba kla i mas kalor. E kambio ei ta esensial. Mata ta méskos ku hende: nan ta sosegá anochi pa nan por ta aktivo den dia.

Den e container farm lus di solo ta wòrdu imitá ku lus kòrá i blou ku ta sali di lamp’i LED. E panelnan ku lampi ta bria riba e rèkinan ku kultivo i ta sòru pa un ambiente mágiko. Ferdinand ta hunga un tiki ku e efekto di dia i anochi. Mas tantu ora e lampinan ta sendé, mas lihé e kultivo ta krese. Tambe e ta sende poko lus blou èkstra tambe. Esei ta benefisioso pa e produkshon di koló di e saladanan kòrá.

E matanan tin mester di lus kòrá i blou pa keda saludabel. Esaki ta hasi ku nan ta soda hopi. Esei ta sòru pa e sélulanan keda liber i habrí, anto esaki ta hasi ku e mata tin hamber i set. Ta p’esei e awa ta haña mas nutriente durante e oranan ku e lusnan ta sendé.

Salada bròs ku un sabor spesial.

Ferdinand Bouwman -

Ta esaki tin mester pa un bunita kròpsla

TEMPERATURA PADEN
18ºC
TEMPERATURA DI E AWA
15ºC
GRADO DI HUMEDAT
60 - 61%
GRADO DI ÁSIDO (pH)
5.0
 

Hightech farming resumí

Paso 1:

S   
embra i sprùit

E planchinan ta krese den un baki ku 288 plùg. Eseinan ta trahá di produktonan natural manera kaska di koko. Den kada plùg tin un simia bon paketá. E simianan ta di e mihó kalidat i ta bin di Westland i Noord-Holland, mihó konosí komo ‘Seed Valley’.

Bou di e tapa ta benout i húmedo. Pues perfekto pa simia sprùit. Despues di un siman ta kita e tap’i plèstik. Kada ocho ora awa ta basha bou di e bakinan i e plùgnan ta chupa awa, yena nan mes kompleto. Despues di tres siman e planchinan ta sufisientemente grandi; anto nan ta wòrdu pasá pa un di e kuater rèkinan pa kultivo.

Paso 2:

K   
resementu i kuido

Awa. Tur kos den e sistema di hightech vertical farming ta drai rondó di awa. Ta e fuente di líkido i nutriente pa e vegetashon den e rèkinan. E matanan ta krese den un konstrukshon forma di V trahá di rùber ku felpa. Riba kada rèi vertikal tin un gotero. E gotanan di awa ta kai riba e felpa i gota pa gota ta yega tur mata. Loke sobra ta bai e tankinan bèk.

Esaki ta un tipo di spa pa e mata malkriá akí. E hóbennan ta krese den un ambiente ideal. Tur dia Ferdinand ta kontrolá kon ta bai ku e matanan. E ta duna nan mashá atenshon i e ta kuida nan bon. E ta bisti hanskun pa un igiene optimal i un brel spesial pa protekshon kontra e lus fuerte den e container farm.

Na Kòrsou nos ta importá mil tonelada di salada pa aña.

Ferdinand Bouwman -

Paso 3:

K   
osechá
Un rèki yen ta 2 kilo di mei di kosecha. E rèinan te abou ta keda liber pa evitá ku e raisnan ta opstruí e awa pa kore. Ferdinand ta kue e rèki anto e ta pon’é riba su mesa di trabou. Ku koutela e ta hala e kròpslanan unu for di otro. Si tin blachi hel i slap e ta kita nan. Eseinan ta pa e galiñanan. Asina nada no ta bai pèrdí. Tur kos mester ta di e mihó kalidat posibel. Ta p’esei Ferdinand ta buska un alternativa ku ta mihó i duradero pa e sakunan di plèstik den kua e ta entregá pedido. Ni maske e sakunan tin buraku aden, nan ta muchu húmedo.

Un kònteiner adaptá yen ku software i téknika interesante

Ferdinand Bouwman -

Paso 4:

M   
antenshon
Hightech vertical farming ta drai riba software modèrnu. Hopi ta bai di mes. Pero tur kos mester ta na òrdu pa por kana bon. E awa ta pasa via e matanan bai den e sistema bèk. Na sierto momentu e kalidat ta bai atras. Ta p’esei un biaha pa luna ta laba e tankinan i pone awa fresku aden. Entretantu tur kos por pega òf daña. Ferdinand ta traha ku un plan di mantenshon. E ta kontrolá hinter e sistema anto si tin algu dañá, e ta drech’é mésora.

Despues di kada kosecha e rèkinan, roinan i spònsnan ta wòrdu bon labá. Ta spùit kita pida rais i lima bèrdè ku a keda atras.

E leshinan di rùber i felpa ta wòrdu desinfektá ku un produkto biológiko a base di ásido di sitrun. Kaba ta hinka tur kos den otro bèk i por kuminsá ku planchi nobo.

Salada i mas

Ferdinand Bouwman di HYBiZZ ta kultivá bèrdura i yerba ku un sabor úniko. Banda di kròpsla e ta kultivá por ehèmpel: Bataviasla, Lolo Bionda i Rosa, Crystal Lettuce (ku parse kròpsla pero ku sabor di nechi), Wood dock, búrekol, kolo chines, pitiseli, dille, yerba di hole, yérbabueno, microgreens. Dushi bròs i fresku fresku! E kosecha ta bai restorant i hotel mésora. Den ménos ku tres ora e kosecha ta riba tayó di e huespet.

Ferdinand ta spera ku pronto e por hisa su produkshon. Pa por hasi esei e tin mester di un di dos kònteiner mas barata, un kas òf un espasio den un edifisio bashí. Pero promé e kuenta di koriente mester baha sí. E container farm ta guli koriente. Por baha e kuenta ora por ehèmpel hasi uso di panel solar.

Mi tata tabata e motor tras di e proyekto.

Ferdinand Bouwman -

Wak! Kiko nos di diesdos kunukero,

Ferdinand Bouwman, tin di bisa!

SERA KONOSI KU MAS KUNUKERO